Η ύπαρξη Επιτηρούμενων Ζωνών (Ε.Ζ.) εντός της ελληνικής επικράτειας χρονολογείται από την περίοδο της δικτατορίας του Ιωάννη Μεταξά. Τον Δεκέμβριο του 1936, το καθεστώς Μεταξά κύρωσε τον Αναγκαστικό Νόμο 736/1936 «περί μέτρων ασφαλείας οχυρών θέσεων», ο οποίος αφορούσε έντεκα παραμεθόριους νομούς της χώρας.
Η Επιτηρούμενη Ζώνη αποτελούσε μια λωρίδα γης κατά μήκος των συνόρων, με βάθος που κυμαινόταν από 15 έως 45 χιλιόμετρα. Μέχρι τη δεκαετία του 1960, η Ε.Ζ. περιλάμβανε το βόρειο τμήμα της Κέρκυρας, διέτρεχε περιοχές νοτιότερα της Ηγουμενίτσας, βόρεια των Ιωαννίνων, εκτός των πόλεων της Καστοριάς και της Φλώρινας, βόρεια της Έδεσσας, περνούσε από την Αριδαία, το Πολύκαστρο και το Κιλκίς, βόρεια της Δράμας, εκτός της Ξάνθης, βόρεια της Κομοτηνής και κατέληγε στην Καστανιά Έβρου (βλ. χάρτη).
Πέραν της Επιτηρούμενης Ζώνης, υφίστατο και η Απαγορευμένη Ζώνη (Α.Ζ.), η οποία εφάπτετο συνήθως άμεσα των συνόρων και είχε περιορισμένο βάθος. Στην Α.Ζ. απαγορευόταν απολύτως η είσοδος πολιτών και επιτρεπόταν μόνο η παρουσία στρατιωτικών δυνάμεων. Στην Ε.Ζ., η είσοδος και η κυκλοφορία προσώπων και οχημάτων πραγματοποιούνταν υπό αυστηρούς όρους και περιορισμούς. Στις περιοχές αυτές είχαν τοποθετηθεί ειδικές πινακίδες που επισήμαιναν το ιδιαίτερο καθεστώς, ενώ οι μόνιμοι κάτοικοι εφοδιάζονταν με ειδικές ταυτότητες. Για κάθε μη μόνιμο κάτοικο απαιτούνταν ειδική άδεια από τις αστυνομικές και στρατιωτικές αρχές.
Αναντίρρητα, οι Επιτηρούμενες Ζώνες λειτούργησαν ως ανάχωμα στην ανάπτυξη των περιοχών που εντάχθηκαν σε αυτές, καθώς δημιούργησαν συνθήκες κοινωνικού και οικονομικού αποκλεισμού. Ωστόσο, δεν μπορούν να θεωρηθούν η μοναδική αιτία της οικονομικής και πληθυσμιακής συρρίκνωσης, γεγονός που επιβεβαιώθηκε και κατά τη μεταγενέστερη «μετά τη μπάρα» περίοδο στις πρώην επιτηρούμενες περιοχές.
Το σύστημα των Επιτηρούμενων Ζωνών διατηρήθηκε και μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, λόγω του αντιλαμβανόμενου κομμουνιστικού κινδύνου από τον βορρά. Με την πάροδο του χρόνου, το βάθος της Ε.Ζ. παρουσίασε σταδιακή συρρίκνωση στους περισσότερους νομούς της χώρας. Εξαίρεση αποτέλεσε ο νομός Έβρου, όπου από το 1967 η Ε.Ζ. επεκτάθηκε ώστε να καλύψει και τα ελληνοτουρκικά σύνορα, ως αποτέλεσμα της μεταβολής του αμυντικού δόγματος της Ελλάδας.
Από τη δεκαετία του 1970 και ιδίως μετά το 1974, όταν οι ελληνικές κυβερνήσεις εγκατέλειψαν το αμυντικό δόγμα που εστίαζε πρωτίστως στον κίνδυνο από τον βορρά, οι Επιτηρούμενες Ζώνες καταργήθηκαν στο σύνολο σχεδόν των βόρειων συνόρων της χώρας. Μοναδική εξαίρεση αποτέλεσε η περιοχή του Εχίνου Ξάνθης, όπου η μπάρα άνοιξε οριστικά τον Νοέμβριο του 1995.
Ολόκληρος ο Δήμος Κάτω Νευροκοπίου αποτελούσε τμήμα της Επιτηρούμενης Ζώνης. Ο έλεγχος των μετακινήσεων του πληθυσμού πραγματοποιούνταν στον Γρανίτη, όπου υπήρχε εγκατεστημένη στρατιωτική δύναμη και ο αντίστοιχος υλικοτεχνικός εξοπλισμός. Αντίστοιχη μπάρα λειτουργούσε και στη διαδρομή Σερρών - Βροντούς.
Οι φωτογραφίες αποτελούν ευγενική παραχώρηση του κ. Νικολάου Σίμου, στη μνήμη του πατέρα του, ο οποίος υπηρέτησε μέρος της στρατιωτικής του θητείας στο φυλάκιο Γρανίτη το έτος 1977.
